9.7.18

frankenstein

Năm 1972, Mỹ bắt tay với Trung Cộng. Hậu quả nhỡn tiền là hai đồng minh của Mỹ là Đài Loan và VNCH đều bị bỏ rơi.

Đài Loan, một trong tứ cường thành viên Hội đồng bảo an, phải xách cặp rời khỏi Liên hợp quốc; một đất nước độc lập trở thành một "vùng lãnh thổ chưa thu hồi" của Trung Cộng và đang bị Đại Lục o ép tứ bề.

VNCH bị Trung Cộng chiếm quần đảo Hoàng Sa 1974 và sau đó không còn nhận viện trợ từ Mỹ, mau chóng thất trận vào tháng 4/1975.

Các trào tổng thống Mỹ sau đó đều hân hoan với mối quan hệ Mỹ – Trung và sự biến Liên Xô-Đông Âu sụp đổ đã khiến họ càng ngây ngất hơn. Người Mỹ đã đổ tiền của, thông tin, kinh nghiệm, kỹ thuật... vào Trung Quốc với hy vọng khi giàu có thịnh vượng, quốc gia này sẽ hướng đến với những giá trị dân chủ văn minh của thế giới tự do.

Nhưng họ đã lầm, như Nixon cay đắng thú nhận vào cuối đời: "Chúng tôi đã tạo nên con quái vật Frankeinstein!" (một con quái vật kinh khủng dạng người được bác sĩ Frankeinstein tạo ra và sau này trở nên mạnh mẽ đến mức khống chế cả người sinh ra nó). Trung Quốc đã trỗi dậy thành một cường quốc hung hăng nham hiểm và dần dần đang bắt thế giới chơi theo luật của mình.

Mỹ có tỉnh ngộ và sửa sai chăng?
____________
Trông người lại nghĩ đến ta, tiền của từ đầu tư nước ngoài đã giúp Việt Nam vượt qua cơn suy thoái cách đây 30 năm đe dọa sự tồn vong của chế độ. Thế giới có lầm lẫn khi suy nghĩ: "Sự thịnh vượng về kinh tế sẽ khiến Việt Nam trở nên dân chủ và tự do hơn."???
»»  read more

1.7.18

tour cội-nguồn


1. Nhớ ngày trước, đọc "Thằng Gù Nhà Thờ Đức Bà" thấy Victor Hugo miêu tả Paris với những chi tiết thật sống động. Tưởng chừng như ta có thể biết rõ từng viên đá lát đường, từng góc phố, từng quái tượng trên tận nóc Notre Dame. Đến nay, người ta nói có thể lần giở những trang sách và tìm được chính xác nơi nhà văn đã mô tả. Các thành phố châu Âu còn nguyên vẹn khá nhiều qua trăm năm thời gian.

Dan Brown cũng cho ta những trải nghiệm tương tự. Trong "Cội Nguồn", ta có thể thấy không gian sống động của các thành phố Tây Ban Nha, nơi các nhân vật đã cùng nhau vượt qua từng thử thách. Nếu tổ chức một tour du lịch đến từng địa điểm sẽ là một cuộc du hành thú vị.

2. Đầu tiên chúng ta sẽ đến Bảo tàng Guiggenheim của thành phố Bilbao, nơi diễn ra buổi công bố phát minh của thiên tài công nghệ máy tính - tỷ phú Edmond Kirsch dẫn đến vụ ám sát ông (một công bố được coi là sẽ làm sụp đổ mọi tôn giáo). Đây là một kiến trúc hiện đại nổi tiếng của Frank Gehry, với những tấm titan màu trắng bạc uốn cong mọi hướng như một đóa hoa mãn khai khổng lổ. Mô-tip này còn được ông sử dụng ở nhiều công trình khác: Walt Disney Concert Hall (Los Angeles), Fondation Louis Vuitton (Paris), Weisman Art Museum (Minneapolis)...

Băng qua cầu dây văng La Salve với cái trụ chữ H màu đỏ, ta du hành một đoạn trên sông Nervion bằng water-taxi, đến sân bay Bilbao và làm một chuyến bay sang Barcelona.

Cầu La Salve - bên sông Nervion cùng toàn cảnh bào tàng Guiggenheim và con nhện Maman.
3. Ta sẽ thăm Casa Mila, một kiến trúc dị kỳ của Antonio Gaudi. Một tòa nhà sáu tầng có mặt tiền uốn lượn như những đợt sóng, những ban-công ưỡn bụng với tấm lan can như đám dây leo cựa quậy vươn lên tầng không. Trong truyện, E. Kirsch trú ngụ tại đây, trên tầng thượng và GS Langdon đến đây tìm mật mã để mở bài thuyết trình, dở dang vì cái chết của Kirsch. GS muốn công bố cho toàn thế giới bài thuyết trình này, hoàn tất ý nguyện của người đã mất.

Từ manh mối tìm được ở Casa Mila, Langdon bay đến một tác phẩm khác, khổng lồ theo mọi ý nghĩa, của Gaudi, đó là Sagrada Familia. Một thánh đường công giáo cao nhất châu Âu với cái tháp 172m, một kiến trúc xây dựng xuyên thủng cả thế kỷ 20, khởi công từ 1882 và dự kiến hoàn thành vào 2026 (!). Một kiến trúc kỳ dị kiểu Gaudi, thoạt trông như một tòa lâu đài bằng đất sét, vừa vươn lên cao vừa tan chảy xuống, thành những ngọn tháp nhọn phủ đầy vi vảy, những mặt tiền đầy tranh tượng hoa lá và khá lạ lùng là những phù điêu toàn các con chữ, những cột trụ nghiêng ngả tạo nên lối vào...

Nấm mồ của tác giả nằm trong hầm mộ của tác phẩm. Ta sẽ đốt một ngọn nến, tưởng nhớ Gaudi, một quái kiệt kiến trúc của mọi thời đại. Tại đây, Langdon đã nắm rõ mật mã để mở bài thuyết trình của E. Kirsch, qua cuốn sách Toàn tập của họa sĩ-thi sĩ William Blade, người chỉ cho ta thấy "thế giới trong một hạt cát".

Đào thoát khỏi khỏi cuộc truy lùng ở Sagrada Familia, Langdon dẫn ta đến đại-bản-doanh của Kirsch, nơi có cỗ máy-tính-lượng-tử có sức mạnh xử lý vượt xa mọi máy-tính-nhị-phân.

Tòa nhà đó có tên Super Computing Barcelona, một địa điểm CÓ THẬT mà tưởng như được sinh ra trong trí tưởng tượng hư cấu của Dan Brown. Trong tòa nhà này, cũng đang hiện diện một siêu máy tính. Tất nhiên, không phải là cỗ máy của Kirsch.

4. Cỗ máy-tính-lượng-tử của E. Kirsch, trong truyện, đã giúp ông tìm ra câu trả lời cho hai câu hỏi lớn của loài người:

"CHÚNG TA SINH RA TỪ ĐÂU?" và "CHÚNG TA SẼ ĐI VỀ ĐÂU?"

Hai câu hỏi mà chính mỗi con người không ít lần tự hỏi và luôn mong ngóng được trả lời rốt ráo.
_____
Tour "Cội Nguồn" tạm dừng ở đây, xin quí vị chuẩn bị tiền tip cho tourguide như thông lệ. :p
»»  read more

24.6.18

ronéo - stencil và kỷ niệm

Công nghệ phát triển quá nhanh đã khai tử nhiều thứ. Trong chuyện liên quan đến in ấn và sách báo thời học trò, lớp trẻ sau này đã không biết đến máy đánh chữ (typewriter), máy quay ronéo và giấy sáp stencil...

Thuở trước 1975, hàng năm, ở miền Nam, học sinh trung học đã ra được những đặc san văn thơ của lớp mình. Mỗi lớp, ngoài lớp trưởng lớp phó, đều có một trưởng-ban-báo-chí phụ trách vụ việc văn chương phú lục này!

Và, tuyệt đại các đặc san học trò đều dùng cách in quay ronéo, vì nó phổ biến, dễ thực hiện và có giá thành thấp.

Nguyên tắc in: bài vở được đánh máy hoặc viết tay, vẽ vời trang trí bằng một ngòi bút sắt, làm thủng tờ giấy sáp (stencil), khi đưa vào máy, mực sẽ "in" các hình ảnh con chữ (gọi chung là tàii liệu) qua các phần thủng này xuống tờ giấy.

Một tờ giấy sáp stencil, gồm 3 trang. Trang dưới cùng dày, nhằm bảo vệ cho tờ stencil không bị hư rách. Trang giữa là giấy carbon, có phần than (màu đen hay màu xanh) để làm rõ 'tài liệu' lên bề mặt trang trên cùng. Trang trên cùng là giấy sáp, để đục thủng khi thực hiện các tài liệu. Khi in, chỉ sử dụng trang trên cùng này, bỏ 2 trang kia.

Minh họa hình ảnh, trang trí các nhan đề, viết chữ với cây bút sắt nhọn, làm thủng tờ giấy sáp mà không để bị rách bị lỗi, đạt tính mỹ thuật, là công phu lắm lắm.

Nhưng vì màu mực ronéo rất hạn chế, chỉ đen, nâu và xanh, tờ báo học trò nhìn chung, khá đơn điệu. In khắc kẽm cũng không khá hơn, còn in offset nhiều màu thì túi tiền học sinh không kham nổi. Tôi còn nhớ, năm lớp Tám Trường Kỹ Thuật Đà Nẵng, chúng tôi ra cuốn đặc san Lối-Ngại có cái bìa màu; đủ màu, rực rỡ và bắt mắt. Có lẽ đây là cái bìa màu đầu tiên của đặc san học trò xứ này!

Cái khó ló cái khôn mà thôi. Chúng tôi in bìa báo bằng ronéo, hình ảnh, chữ nghĩa chỉ dùng nét bút. Sau đó, tô màu nước một bản làm mẫu, dán lên bảng đen, toàn bộ lớp, nhìn đó tô theo. Học môn hội-họa từ lớp Sáu, tô màu cho trúng là chuyện nhỏ. Thế là vài trăm cái bìa màu hoàn thành, được đóng vào đặc san, bọc một lớp nilon.
Một trang bào ronéo đen trăng và được lên màu ngày trước

Mang sang các lớp bạn, trường bạn... bán chạy như tôm tươi. Hàng đắt khách nhưng thương vụ thì thua đậm do sai lầm bán cho chịu nợ (hẹn mai ghé lại thu tiền). Mai này, mai nữa lại mai mai...

Tiền vốn góp của lớp đã đội nón ra đi, còn tiền "vay" của thầy cô giáo thì đành gãi đầu gãi tai gãi trán xin... xù.

Dù sao, đó vẫn là một kỷ niệm đẹp nhất của thời trung học.
»»  read more

20.6.18

đôi điều về tên các quốc gia


1. Nhiều tên nước trên thế giới được Việt hóa, tất nhiên qua ngõ tiếng Hán.

Nhớ hồi trước, Indonesia không đồng ý ta gọi là Nam Dương, yêu cầu chính phủ VNCH gọi lại cho đúng. Nhưng với Ba Lan, họ lại thấy thú vị và hãnh diện khi tên nước họ được Việt hóa.

Trải qua nhiều thời kỳ, dần dà, những tên nước trên thế giới Việt hóa rơi rụng lần, đến nay chỉ còn: Ai Cập/ Anh/ Áo /Ấn Độ/ Ba Lan/ Bỉ/ Bồ Đào Nha/ Bờ Biển Ngà/ Đan Mạch/ Đức/ Hà Lan/ Hàn Quốc/ Hoa Kỳ (Mỹ)/ Hy Lạp/ Lào/ Mông Cổ/ Nam Phi/ Na Uy/ Nga/ Nhật Bản/ Pháp/ Phần Lan/ Tây Ban Nha/ Thái Lan/ Thổ Nhĩ Kỳ/ Thụy Điển/ Thụy Sĩ/ Triều Tiên/ Trung Quốc/ Trung Phi và hai nước sắp mai một Úc và Ý.

Tìm hiểu được lý do tại sao những cái tên này còn hay mất đi, cũng là điều hay ho.

2. Nguồn gốc việc phiên âm (bằng Hán tự) tên các nước bằng trên thế giới này, khởi từ Nhật Bản hay Trung Hoa, vẫn là điều chưa xác quyết.

Có người cho rằng do hướng ra phương Tây sớm hơn Trung Hoa, nên việc ghi lại tên các nước trên thế giới bằng tiếng Hán (trong tiếng Nhật là chữ kanji - hán tự) bắt nguồn từ Nhật Bản.

Nhưng công cuộc Âu hóa Nhật Bản bắt đầu từ cuối thế kỷ 19, trong khi cuối thế kỷ 18, đời Càn Long, qua "Tứ Khố Toàn Thư" đã chính thức xác định nhiều tên nước trên thế giới.

3. Trong vấn đề phiên âm tên các quốc gia giữa Nhật Bản và Trung Hoa cũng vài những điểm khác biệt thú vị.

- Nước Nga: Trung Hoa phiên âm là Nga La Tư và rút gọn là Nga. Nhật Bản phiên âm là Lộ Tây Á và rút gọn là Lộ.
- Nước Mỹ: Trung Hoa phiên âm là Á Mỹ Lợi Gia và rút gọn là Mỹ. Nhật Bản phiên âm Á Mễ Lợi Gia và rút gọn là Mễ.
- Nước Đức: Trung Hoa phiên âm là Đức Ý Chí và rút gọn là Đức. Nhật Bản phiên âm là Độc Dật và rút gọn là Độc.
...

4. Lụm lặt nhiều nơi, gom lại, đọc cho vui, quý bạn!
»»  read more

17.6.18

ít thắng nhiều


Có nhiều thắc mắc, tại sao trong một quốc gia có 100 triệu dân lại phải chịu ách độc tài của một nhóm cầm quyền chưa đầy 5 triệu người.

Quá vô lý, 100 người sao lại chịu thua 5 người? Vì vậy, họ đang bị chê bai, chửi mắng là đồ ngu, đồ lừa, đồ cừu, đồ lợn... chỉ biết ăn, ngủ, ụ, ị... bịt mắt che tai, cam tâm làm kiếp trâu ngựa nô lệ.

Nhưng thử xem, xưa nay, đông tây kim cổ, quần chúng nhân dân mọi nơi mọi thời vẫn là đa số thầm lặng như cừu như dê đấy thôi. Vận mạng họ được quyết định bởi những lớp vua quan, lãnh chúa, các nhà cách mạng, các nhà chính trị – những kẻ cầm quyền bính trong tay.

Sức mạnh nhân dân chỉ thể hiện khi được/bị những nhà hoạt động chính trị khơi gợi và sử dụng trong một lúc, khi cần. Sau lúc cầm gạch đá cuốc thuổng gậy gộc gươm giáo bom xăng... xông lên theo ngón tay chỉ hướng, dẫu thành công hay thất bại, người dân lại trở về cuốc cày, tay búa tay kềm, bút mực sách vở... của cuộc sống bình thường.

Quyền bính có lối đi riêng của nó, không phải cứ số đông là áp đảo được số ít!

Quyền bính chỉ xuất hiện trong tay những tổ chức có cương lĩnh lý tưởng, có lãnh tụ, có sự cố kết chặt chẽ, thống nhất, đoàn kết và kiên trung – nói gọn hơn, trong một chính đảng. Không có chính đảng dẫn dắt, mọi hoạt động của quần chúng nhân dân chỉ là tự phát, không có mục đích, như ngọn lửa không đủ nhiên liệu, nhanh cháy nhanh tàn.

100 triệu người dân chỉ là một đám đông tản mát. phi hướng, yếu ớt không thể bẻ gãy được cái xiềng của 5 triệu người cố kết thành một khối, nhất hô bá ứng kia.

Và cũng quy luật đó, khối 5 triệu người kia có thể sẽ bị đánh bại chỉ với 50.000 người của một tổ chức biết vạch ra con đường sống tốt hơn, có lãnh tụ anh minh hơn, có sự đoàn kết trung kiên hơn. Một sẽ thắng Một Trăm.

Trong lịch sử VN, những người cộng sản trong thời kỳ 1930-1945 đã là một tổ chức như vậy. Họ đã cố kết thành một đảng kiên cường bất khuất và biết sử dụng sức mạnh quần chúng nhân dân. Họ tìm cách tuyên truyền vận động từng chút trong mọi tầng lớp: trí vận, công vận, nông vận, thanh vận, phụ vận và... địch vận nữa. Có phải do vậy mà 15 tuổi, với 5.000 đảng viên/25 triệu dân (0,02%), họ đã nắm được chính quyền?
______
P/S: Nếu với 100 triệu dân, con số 0,02% là 20.000 người; con số bé bé, nhưng tới giờ ni, hoàn toàn không có!  
»»  read more