tặng vật

1.
Món quà trở thành một tặng vật khi làm người ta nhớ mãi!
Hai món quà tôi được tặng từ hai người chị (chị và "chị") là hai cuốn truyện. Những tặng vật đó, dẫu ở những thời điểm khác nhau, nhưng với tôi, chúng đều là những tặng vật đầu tiên.

2.
Năm lớp bảy, đá banh gãy chân, vô nhà thương nằm, chị vào thăm và mang cho tôi cuốn Chim Hót Trong Lồng của Nhật Tiến. Những chiếc lá bàng đỏ ối, những cành cây khô gầy mùa đông, những sương mù cô quạnh, những giọt mưa lạnh buốt, vòng hoa tang đỏ đơn chiếc dập dềnh theo vó ngựa chở cỗ quan tài ra nghĩa trang… những hình ảnh thê thiết và xa vợi của một Hà Nội cũ trong truyện luôn mãi ám ảnh tôi. Chị quý tôi lắm và khi tôi nằm viện, chị mượn vở bạn bè tôi để cặm cụi chép lại bài vở cho tôi, nhờ vậy dù mất mấy tháng không đến trường, tôi vẫn theo kịp chương trình học.
Về sau, mỗi khi chị em bất hòa, tôi luôn nhớ đến tặng vật của chị ngày xưa, để dễ dàng xóa tan tất cả mọi điều hờn giận, trách móc, để giữ gìn tình của chị và tôi vẫn trong trẻo và đầy thương yêu như thuở nào.

3.
Năm lớp mười, trong nỗi xao xuyến của tuổi tôi mười sáu, "chị" tặng món quà đầu tiên: cuốn Ví Dụ Ta Yêu Nhau của Nguyễn Thanh Trịnh. Khi giở lớp giấy hoa bọc món quà, đọc nhan đề của cuốn truyện, tôi nhói cả tim. Một cảm xúc lạ lùng mới mẻ hạnh phúc vỡ òa xâm chiếm lấy tôi. Tôi đang thương "chị" và tôi biết "chị" cũng rất thương tôi. Cái thương đang mong manh, mơ hồ muốn biến thành tình yêu. Cái thương đang mấp máy trên đôi môi này chờ đôi môi kia hé lộ: ví dụ ta yêu nhau?
Nhưng rồi, điều ví dụ đó mãi mãi trở thành ví dụ. Những biến động của năm bảy lăm, đẩy tôi và "chị" xa nhau, rồi xa nhau biền biệt. Những lần hiếm hoi tôi về lại quê, gặp "chị" những giây phút ngắn ngủi. Đã hơn bốn mươi năm rồi, mọi sự đã qua, mọi điều đã thay đổi, nhưng mỗi lần nhìn vào ánh mắt của "chị", tôi vẫn nhớ hoài cái cảm xúc tuyệt vời khi đọc dòng chữ: Ví Dụ Ta Yêu Nhau!

4.
Những khoảnh khắc có được một tặng vật đầy tình yêu thương là những khoảnh khắc hạnh phúc đi theo mình mãi mãi!

»»  read more

ronéo - stencil và kỷ niệm

Công nghệ phát triển quá nhanh đã khai tử nhiều thứ. Trong chuyện liên quan đến in ấn và sách báo thời học trò, lớp trẻ sau này đã không biết đến máy đánh chữ (typewriter), máy quay ronéo và giấy sáp stencil...

Thuở trước 1975, hàng năm, ở miền Nam, học sinh trung học đã ra được những đặc san văn thơ của lớp mình. Mỗi lớp, ngoài lớp trưởng lớp phó, đều có một trưởng-ban-báo-chí phụ trách vụ việc văn chương phú lục này!

Và, tuyệt đại các đặc san học trò đều dùng cách in quay ronéo, vì nó phổ biến, dễ thực hiện và có giá thành thấp.

Nguyên tắc in: bài vở được đánh máy hoặc viết tay, vẽ vời trang trí bằng một ngòi bút sắt, làm thủng tờ giấy sáp (stencil), khi đưa vào máy, mực sẽ "in" các hình ảnh con chữ (gọi chung là tàii liệu) qua các phần thủng này xuống tờ giấy.

Một tờ giấy sáp stencil, gồm 3 trang. Trang dưới cùng dày, nhằm bảo vệ cho tờ stencil không bị hư rách. Trang giữa là giấy carbon, có phần than (màu đen hay màu xanh) để làm rõ 'tài liệu' lên bề mặt trang trên cùng. Trang trên cùng là giấy sáp, để đục thủng khi thực hiện các tài liệu. Khi in, chỉ sử dụng trang trên cùng này, bỏ 2 trang kia.

Minh họa hình ảnh, trang trí các nhan đề, viết chữ với cây bút sắt nhọn, làm thủng tờ giấy sáp mà không để bị rách bị lỗi, đạt tính mỹ thuật, là công phu lắm lắm.

Nhưng vì màu mực ronéo rất hạn chế, chỉ đen, nâu và xanh, tờ báo học trò nhìn chung, khá đơn điệu. In khắc kẽm cũng không khá hơn, còn in offset nhiều màu thì túi tiền học sinh không kham nổi. Tôi còn nhớ, năm lớp Tám Trường Kỹ Thuật Đà Nẵng, chúng tôi ra cuốn đặc san Lối-Ngại có cái bìa màu; đủ màu, rực rỡ và bắt mắt. Có lẽ đây là cái bìa màu đầu tiên của đặc san học trò xứ này!

Cái khó ló cái khôn mà thôi. Chúng tôi in bìa báo bằng ronéo, hình ảnh, chữ nghĩa chỉ dùng nét bút. Sau đó, tô màu nước một bản làm mẫu, dán lên bảng đen, toàn bộ lớp, nhìn đó tô theo. Học môn hội-họa từ lớp Sáu, tô màu cho trúng là chuyện nhỏ. Thế là vài trăm cái bìa màu hoàn thành, được đóng vào đặc san, bọc một lớp nilon.

Một trang bào ronéo đen trăng và được lên màu ngày trước

Mang sang các lớp bạn, trường bạn... bán chạy như tôm tươi. Hàng đắt khách nhưng thương vụ thì thua đậm do sai lầm bán cho chịu nợ (hẹn mai ghé lại thu tiền). Mai này, mai nữa lại mai mai...

Tiền vốn góp của lớp đã đội nón ra đi, còn tiền "vay" của thầy cô giáo thì đành gãi đầu gãi tai gãi trán xin... xù.

Dù sao, đó vẫn là một kỷ niệm đẹp nhất của thời trung học.

»»  read more

chuyện trên tàu

Lên tàu về quê. Mới vào sân ga đã thấy quanh mình "ngân vang" lên những âm thanh đất Quảng. Người Quảng, tất nhiên phải nói giọng Quảng, cái chất giọng nghe đầy vị khoai sắn, chơn chất, mộc mạc đến tận cùng, cái chất giọng trầm và nặng ngay cả khi phát ra từ đôi môi hồng gợi cảm. Chuyến tàu này từ Sài Gòn ra và điểm cuối cùng là Huế, khách đi tàu người Quảng khá đông. Toa tôi nằm, chỉ có một chị không phải là người Quảng Nam, chị ấy là người... Quảng Ngãi (!!!). Nghĩa là chạy trời cũng không khỏi người... Quảng, hehe!

1.
Đầu tiên là cặp trai gái trẻ nằm ở tầng 3, chắc là một đôi tình nhân đang du lịch đất Nha Trang trở về. Lên tàu xong, hai cô cậu mang hết ba lô túi xách va li tuốt lên... tầng 3 luôn, kể cả đôi giày cao gót của cô gái và đôi giày trắng sành điệu của cậu trai. Hehe, cho nó "chéc eng", vật bất ly thân, kỹ càng đúng kiểu xứ Quảng. Chàng còn dặn dò nàng phải nằm quay đầu ra hành lang, đỡ xóc hơn, gối phải lật trái lại để nằm cho sạch, vv và vv... Kỹ sư như tôi cũng thầm bái phục chàng "sư kỹ"!!! May mà cô gái (cũng là dân Quảng) ngoan ngoãn nghe lời, không.... cãi tí nào!

Anh chàng tầng 2 mang theo cháu bé khoảng 2-3 tuổi gì đó, cháu đang nhớ mẹ, thỉnh thoảng lại nhè ra khóc. Lát sau, thấy anh chàng gọi điện về cho vợ, bắt đầu chuyện dặn dò. Ngoài những chuyện báo giờ về tới nhà, chàng dặn chuyện đóng cửa nhà, cửa trước gài ra sao, cửa sau khóa ra sao... và 3-4 lần xen giữa câu chuyện luôn nhắc đi nhắc lại: Em nhớ dắt chiếc honda 67 vô nhà, khóa cổ cẩn thận không thì "thèng mô nó vô nó dét mất"! Chắc chàng ta là dân "chơi xe cổ", chiếc honda này là của hiếm thời nay mà!

Đến bà chị Quảng Ngãi, tới tầm 3 giờ sáng, chỉ hốt hoảng tung mền ngồi dậy, la hỏi tới ga Đức Phổ chưa? Trong khi cả toa còn ngái ngủ, chị bước ra hành lang kêu ông trực tàu inh ỏi. Giọng Quảng giữa đêm vắng vẻ, vang lên như kẻng báo động, át cả tiếng máy tàu xình xịch, làm tôi giật cả mình tưởng như đang ở thời chiến tranh, pháo kích vô thành phố, hốt hoảng chực chạy xuống hầm trú ẩn! Hú hồn là chưa tới ga Đức Phổ, rứa mà ông trực tàu cũng bị chị lên lớp, mắng mỏ một cấp! Hehe, ông trực tàu này cũng dân Quảng, chắc muốn cãi cọ ghê lắm, nhưng vóc dáng nhỏ thó bên bà chị đang nổi đóa to như gấu mẹ, đành... nhịn cho lành!

2.
Chợt nhớ những chuyện về người xứ Quảng.

Ông anh vào Sài Gòn, mở xưởng làm cửa nhôm, sau mấy năm đưa người ở quê vào làm thợ, chịu không thấu vì chủ nói đâu thợ cãi đó, đến lắp ráp cửa cho chủ nhà, cũng cự cãi chủ nhà luôn, báo hại ổng phải đi năn nỉ. Giờ đến chơi thấy ổng trương cái bảng tuyển thợ có hàng ghi chú: không tuyển người Quảng Nam!

Rứa nhưng một ông anh khác, mần nghề luật sư, lại trương cái bảng hiệu rất oách: Luật sư Phạm Văn G. (chính gốc Quảng Nam). Hahaha, dân Quảng Nam mà làm thầy cãi thì số dách rồi!

Còn thằng cháu, vô Sài Gòn làm nghề xe ôm, một bữa về nhà nhăn nhó với mẹ: lần sau tui thề không chở mấy cha người Quảng nữa! Mẹ nó mới la: Cha mày, chớ mày là dân gì? Mà sao? Thằng cháu cáu kỉnh: Mình đã biết đồng hương rồi. Nói bằng già nửa giá chở người ta, rứa mà chả còn kỳ kèo trả tới trả lui, hổng chịu đi nữa. Nghĩ tình, con cũng chở, mà ghét quá đi!

Hổng biết khi kể những chuyện này có mang lỗi nói xấu quê mình hông ta!

3.
Nhưng rồi một ý nghĩ lóe lên, lẩm nhẩm nghĩ và cười thầm trong bụng: Lấy thằng người Quảng làm chồng thì tạm OK, nhưng chọn làm bồ... thì nhiều lúc cũng điên cái đầu lắm hỉ??? 

»»  read more

nhớ quê

1.
Trời se lạnh trong mưa, dậy lên nỗi nhớ quê! Xứ Quảng được nói đến nhiều, rất nhiều, quá nhiều. Mà nhiều nhất có lẽ từ cái sự-tự-nói-về-mình của dân Quảng (cái xứ nhà báo cũng lắm, nhà văn cũng nhiều)! Thành ra, có viết thêm cái gì sau đây, cũng là muối bỏ biển thôi!

Nhớ lần tình cờ gặp anh bạn Quảng trên chuyến tàu. Nghe tôi đi viếng Thánh Địa La Vang, anh đã rất bất bình ca bài ca vỡ... xứ cho tôi nghe liền: "Ủa, dân Quảng Nam sao lại đi La Vang, mình phải đi Thánh Địa Trà Kiệu chớ! Quê miềng mà!" Nói tình yêu quê hương cuồng nhiệt cũng đúng mà nói cục bộ địa phương cũng chẳng sai! Đố ai thuyết phục được người Quảng, cái gì của xứ Quảng mà đứng... hạng nhì! Gân cổ lên cãi liền, hehe, dân hay cãi mà!

2.
Rồi hai ông tâm sự nhau về... xứ Quảng! Nói tới nói lui một hồi, thấy hai ông Quảng này (hay suy rộng ra mọi người dân xứ Quảng) có những "sở thú" ăn uống sao mà trùng nhau quá đỗi!!!

Kho cá phải có nước cá kho. Ôi, cái thứ nước màu nâu quánh của đường thắng, thơm phức mùi cá, nồng cay của vị ớt vị tiêu, mặn mặn ngọt ngọt, khi chấm rau lang, rau muống... luộc đã tê ngon đầu lưỡi, còn khi chan vào tô cơm nguội buổi xế chiều lúc bụng réo thì tuyệt vời không biết đến chừng nào mà kể!

Nước mắm phải là mắm nguyên chất dằm ớt! Mọi thứ nước mắm chua ngọt, thậm chí giã thêm tỏi, đều không phải là món gốc Quảng Nam!

Mắm cá xứ Quảng là mắm cái! Cá cơm còn nguyên con, đã ngấu chín đỏ trong màu mắm nâu nâu! Gắp một con mắm, kèm lát chuối chát, miếng khế xanh, ngắt thêm mấy ngọn rau thơm nhỏ rí, chừng đó là món nhắm đưa cay tuyệt cú mèo kèm thêm một ly rượu đế trong những buổi chiều đông! Khi người ta lọc nước từ mắm cái làm ra mắm nêm, thì đã mất đi phần dân giã, để dùng cho các món "cao cấp" hơn: bò tái (bê thui), thịt heo luộc cuốn bánh tráng!

Còn cá ngừ, để ăn với bún, thì nấu với nhiều nước hơn. Vùng miền trong cũng nấu như vậy, gọi là nấu mẳn! Nhưng trong này, sản vật phong phú giàu có, người ta ít ăn cá ngừ. Dân tôi vốn nghèo gắn bó với con cá ngừ nhiều hơn! Mãi khi vào Nha Trang, tôi mới biết nhiều đến cá thu, cá mú, cá ngân... chứ cả thời từ nhỏ lớn lên, cá biển lớn lớn chỉ biết con cá ngừ!

Bánh tráng thì vùng nào cũng có! Nhưng xứ Quảng người ta thích nướng bánh lên, rồi nhúng nước đi, để cuốn cá nục với rau muống chẻ. Mà không có gì, thì cuốn bánh tráng nướng nhúng nước chay, chấm nước mắm, nước cá kho hấp dẫn không kém!

... Vậy đó, ông này nói ra, ông kia vỗ đùi khoái trá hưởng ứng, y như đi guốc trong bụng nhau! Hai bà vợ xứ khác, ngồi nháy nhau cười lắc đầu, trong bụng chắc cũng vừa thích thú vừa chán chường, tưởng chỉ có thằng chồng mình ăn uống lạ lùng như vậy, ai dè có một bầy!!!

3.
Lỡ nói, đành nói luôn cho nó vuông! Bánh mì là món phổ biến khắp nơi. Nhưng bánh mì xứ Quảng có mấy thứ này, chưa thấy đâu có.

Bánh mì kẹp bánh bột lọc! Bánh bột lọc này đúng tên theo tự điển là bánh tai vạc, xòe ra như cái tai bằng bột lọc trong suốt nổi rõ nhân tôm thịt đỏ au! Nặn miếng bột hình tròn mỏng mỏng, đặt nhân vào, gấp lại làm đôi, hai ngón tay nhân quanh viền cái miếng bột đã là hình bán nguyệt, hấp đi, thành cái tai vạc! (Bánh bột lọc thì dài, cũng bột lọc nhân tôm thịt, nhưng gói trong lá chuối).

Bánh mì gà, giờ cũng thất truyền. Ổ bánh mì như cái nắm tay, tròn trùng trục, kẹp thịt gà xé sợi kiểu thịt chà bông, cộng đồ chua ngọt, tương ớt cay). Đây là món truyền thống thuở đi học trung học gặp ngày có 2 giờ học cuối (sáng) liền 2 giờ học đầu (chiều), xin mẹ ở lại trường buổi trưa, kèm theo ít tiền, ăn ổ mì gà và ly chanh muối!

Bánh mì que, to cỡ hai ngón tay, dài cỡ một gang, dòn rúm rùm rụm. Có gì mà không dòn, vì nhỏ quá, ổ bánh toàn là vỏ, đâu có ruột gì nữa! Phết patê và sốt masonaise rắc muối tiêu! Bánh mì này thấy có thấp thoáng gần đây ở Saigon!

4.
Trời lạnh, nhớ quê, mà nhớ toàn đồ ăn thức uống, chớ có nhớ cha mẹ gia đình gì đâu ta! Thật ra là có chứ! Nhớ các món ăn là nhớ mẹ lui cui trong cái bếp nấu củi mịt mù khói ngày xưa! Nhớ món cá ngừ là nhớ những lúc ba đi làm về tối muộn, tạt qua chợ Cồn xách con cá mới từ bến cảng chuyển lên! Nhớ bánh tráng nướng nhúng nước là nhớ bạn bè những buổi chiều gặp nhau đúng giờ bụng đói!

Nỗi nhớ cứ bảng lảng như mây mù, da diết như sương lạnh, thao thức như cơn gió đang vờn thả ngoài trời, ngay lúc đúng ngọ, mà tịnh không thấy một tia nắng nhỏ!

»»  read more

bán dạo xưa

Gánh đậu hũ

Ngày càng bớt tiếng rao bán dạo. Cuộc sống khá lên rồi chăng? Những đêm vắng yên, những trưa tịch lặng, lại mơ hồ nghe tiếng rao xưa.

Đà Nẵng, thị xã nhỏ bé ngày ấy, bán dạo nhiều thứ. 

Cũng đúng thôi, ra khỏi lõm phố xá Chợ Mới, Chợ Cồn, bờ sông Bạch Đằng, là ngoại ô đầy trúc tre, lau lách, bàu nước sen súng bèo tây bèo tấm xanh ngút ngát. Mang danh phố thị nhưng có khác gì chốn nhà quê, mái lá mái tôn giữa những khu vườn rộng, rào dậu quấy quá liêu xiêu, ngõ cát bỏng chân mùa hè, lụt lội mùa đông, ra đến lộ gập ghềnh đá cuội, rợp bóng xà cừ phượng vĩ, thi thoảng một chiếc xe đò ngang qua, bụi mịt mù trong khói xăng thơm thơm… Những nhu cầu lặt vặt hàng ngày nhờ các hàng tạp hóa nhỏ trong xóm: kẹo ú gừng, bánh in cốm, ô mai cà na cho lũ trẻ con; nước mắm, dầu phụng, mắm cái mắm ruốc, tiêu hành ớt tỏi cho các bữa cơm; ít thuốc rê Cẩm Lệ xắt sợi, rượu đế cho người lớn… Xóm tôi có hai nhà bán như vậy: mợ Hảo, bà Đề.

Có giỗ chạp, lễ tết mới cất công đi tận chợ Cồn. Mỗi năm vài bận.

Còn các thứ khác, nhờ người bán dạo. Từ sáng tinh mơ cho đến tối khuya.

Bánh mì nóng dòn, ủ trong bao tải, vác trên lưng, rao sáng rao đêm. Có người gọi mua, lúi húi mở miệng bao, nóng sực mùi thơm. Những đêm mưa rét, khoác thêm áo tơi, vải nhựa, lầm lũi trong đêm lạnh ráng giữ cho bao bánh khô, ổ bánh nóng. Tiếng rao trong sương sớm sương đêm: bánh mì nóng dòn… đê!

Bánh mì vẫn là món… quý tộc, không dễ gì được ăn, dẫu là ổ mì không chấm xì dầu.

Buổi chiều xế, qua giấc trưa, các bà rủ nhau ngồi chải tóc bắt chí, rù rì những chuyện không đâu, đám trẻ vừa thức dậy, đến giờ của bánh ướt, bánh bột lọc, bánh ít, bánh ram…

Trong khoanh lá chuối khéo gấp như cái thố con, từng lớp bánh ướt mỏng, nhẹ tay giở lên, rải một lớp tôm chấy mịn đỏ au, cuốn tròn xếp ra dĩa. Sau lớp bột chín mỏng, mờ mờ màu tôm, chấm nước mắm chua ngọt ớt tỏi. Chao ôi là ngon, ngon từ đầu lưỡi đến tận chót dạ dày. 

Thi thoảng, những lúc rộng rãi, gọi hột vịt lộn buổi khuya. Một cái thúng lớn, rau răm, muối tiêu một góc, hột vịt lúc nhúc một góc trong cái rổ con trên nồi nước sôi. Đậy lên lớp vải dày giữ nhiệt, cắp lệch bên hông, kèm theo ngọn đèn dầu mờ heo hắt– đèn hột vịt. Tiếng rao lảnh lót kéo dài đêm vắng, buồn một nỗi sầu vô cớ, y như tiếng than hờ.

Món thường được ăn là đậu hũ. Đôi gánh, một bên là cái tủ gỗ nhỏ đựng chén, muỗng, hũ đường thắng ngát mùi gừng, một bên là cái lu sành đậu nóng, nắp gỗ đậy trên tàu lá chuối đã phơi sơ qua nắng. Múc bằng cái vá nhôm dẹp lép, hớt từng váng đậu mỏng trắng mềm vào chén, rưới muỗng nước đường nâu quánh. Vừa ăn vừa thổi, sột soạt béo thơm, tỉnh cả giấc ngủ trưa còn luyến tíếc.

Loáng thoáng mấy già tàu, đội nón tiều, áo cài khuy vải, quần xéo ống, lúc quang gánh, lúc thúng mẹt: lục tàu xá, bánh tiêu… tiếng rao lơ lớ âm hưởng tha hương dằng dặc xứ người. 

Tối ngày hè nóng rực, rủ nhau ra vườn hoa sân ga hóng chút gió mát, thấp thoáng trong đêm những ngọn đèn chai đèn bão, những gánh chè đậu xanh đường cát trắng của các cô gái vừa qua tuổi đôi mươi. Tiếng rao trong vắt thiếu nữ: Ai chè đậu xanh đường cát trắng …

Phải là đường cát trắng vì ngày đó dân nghèo đa phần nấu chè bằng đường đen, đổ thành từng chén cứng, khi dùng phải chặt nhỏ ra. Đường cát trắng từng hạt li ti là thứ xa xỉ phẩm, nêm nếm chút đỉnh, làm gì có dư để nấu chè.

Người ta bán dạo cả muối ăn, cá biển.

Muối bán trong quang gánh kẽo kẹt, còn nguyên hột đẫm vị cát mặn, đong bằng lon sữa bò. Cả xóm lúm xúm mua. Muối hột trữ trong hũ sành cho khô ráo, rồi bắc chảo rang thành muối bột – gọi là muối hầm bỏ vô hũ thủy tinh ăn dần. Trẻ con nghịch bốc hột muối to bằng đầu ngón tay út, ngậm mút mằn mặn trong miệng. Coi chừng láu táu nuốt trộng xuống cổ tứa máu bởi các cạnh sắc của tinh thể muối.

Cá bán dạo xếp trong các trẹt tre, mỗi bên gióng gánh chừng mươi trẹt. Trẹt đan bằng nan tre lớn đôi ngón tay, như cái nong nhỏ, đường kính độ ba tấc, vừa một lớp cá. Cá bán dạo cho dân xóm nghèo: cá chuồn, cá phèn, cá nục tùy mùa. Mấy nhà mua chung vài trẹt, đếm từng con chia nhau. Cá tươi ngày hè, còn ngày đông biển động ăn cá khô, cá muối thính, cá mắm, thậm chí cơm với muối tiêu, nước mắm kho cũng qua mùa rét mướt. 

Gần tết, có bánh tráng, bánh nổ, bánh cốm, bánh tổ… đâu từ các vùng quê khác quảy gánh về.

Nhiều thứ dạo, mài dao mài kéo, chữa răng sâu, mua ve chai… chắc vùng nào cũng có.

Ba tôi, sau đình chiến, kiếm ăn nuôi cả nhà bằng nghề hớt tóc dạo. Lúc đầu tay nghề chưa giỏi, phải đi về những vùng quê thiệt xa, nơi người ta chưa đòi hỏi cầu kỳ về cái đầu tóc. Đi bộ suốt cả ngày, lần hồi mới sắm được cái xe đạp trành, đỡ chân. 

Năm ba năm chắc tay nghề, mới dám mở tiệm.

»»  read more

rác Mỹ

Công viên 29/3 - Đà Nẵng

1.
Đà Nẵng bây giờ, ngang qua công viên 29/3 xanh um cây lá, bát ngát hồ nước, chắc nhiều người, nhứt là lớp trẻ sau này, quên hoặc không biết hồi xưa vùng này là cái gì.

Nhà tôi ở Chính Trạch, đường Thống Nhứt (giờ là Lê Duẩn), cách chỗ này không xa. Khu công viên bây giờ hồi xưa có tên là Hầm Bứa, thời chiến tranh là bãi rác Mỹ.

Khi Mỹ vào VN, đầu tiên đóng quân ở Đà Nẵng. Đám GI này đi đến đâu là khuấy động cả địa phương rầm rầm chạy theo phục vụ những nhu cầu khổng lồ của đội quân viễn chinh xài sang như… đế quốc.

Lập tức sinh ra các nhà thầu rất đặc biệt cho quân đội Mỹ: thầu giặt ủi, thầu hớt tóc (ba tôi hớt tóc cho lính Mỹ trong sân bay ĐN cho bà nhà thầu có cái tên như ngôi sao điện ảnh Hongkong: Lý Lệ Hoa), thầu đổ rác…

Đổ rác cũng phải đấu thầu. Vì đây hổng phải là rác Việt nhà ta, tận cùng bằng số, không còn gì để xài tiếp nữa, họa may là mần phân bón. Rác Mỹ sang như… Mỹ. Hai phần ba rác là còn xài được, xài tốt. Quần áo, đồ dùng, chăn đệm, thực phẩm, thuốc men… đều được các nhà thầu rác sàng lọc, nhặt nhạnh và gom lại. Nguồn tiêu thụ là chợ trời.

Còn lại đổ ra Hầm Bứa. Đến lúc này qui trình sàng lọc lại tiếp tục bởi đám dân nghèo, lũ con nít lau nhau – trong đó có cả thằng tui.

Không có cảm giác hôi thối trên bãi rác lắm. Nồng mùi sắt gỉ, mùi khói từ các đống cháy dở. Lang thang trên đó, lũ trẻ con chúng tôi nhặt nhạnh đủ trăm thứ bà rằn. Cái bi đông méo mó, cái xanhtuyarông lính to bản, cái mở hộp, con dao canip cả chục lưỡi khác nhau… Sau lễ lạc, nhứt là mùa Noel, tha hồ những thứ trang trí xanh đỏ tím vàng, dẫu có sứt sẹo tả tơi, cũng là thiên đàng đồ chơi, một cái toys shop khổng lồ cho lũ trẻ nghèo thành thị.

Và đồ hộp Mỹ, cái đệ nhất khoái của đám trẻ con. Những hộp bánh B1, B2, những hộp mứt nho mứt cam, và dở nhứt, hộp đậu phụng xay. Quá đát với Mỹ thôi, với ta các thứ đó còn tươi ngon chán.

Thỉnh thoảng, bất ngờ lại có mấy viên đạn đồng sáng loáng, chẳng hiểu vì sao lại lọt ra chốn này.

2.
Ngoài cái chốn rác trần tục trên, thằng tôi còn một cái thú lục rác Mỹ khác nữa. Vụ án này chỉ đi có một mình, kiên quyết không rủ bất kỳ thằng bạn nào đi theo.

Rác này văn hóa lắm!

Cạnh bờ sông Bạch Đằng, chếch về hướng đường Đống Đa, có một khu nhà biệt thự cho người Mỹ ở. Bây giờ khu nhà đó vẫn còn. Đám Mỹ này có vẻ cao cấp, vì được ở riêng. Nhà đẹp, có vườn tược, rào dậu cẩn thận, thỉnh thoảng có MP đứng gác trước cổng.

Từ nhà tôi đi lôcachân xuống đó xa lắm, nhưng mê mải thì vẫn tiến quân trên đường dài thôi. Nói vậy chớ thời học trò, chỉ có hai cái cẳng thôi, chứ xe cộ gì đâu. Từ nhà xuống trường Phan Chu Trình, lê lết qua Hội Việt Mỹ, Hội Việt Pháp, thơ thẩn bờ sông hóng gió cũng đi bộ, mà đi học trường Kỹ Thuật ôm cái bảng vẽ to tướng, lang thang tắm biển Thanh Bình thì cũng bộ mà đi.

Trở lại vụ lục rác văn hóa, xuống khu này là canh me mấy cái thùng rác, lượm các bì thơ. Lúc nào cũng có một mớ, thì từ Mỹ qua đây cũng phải thơ từ bà con cô bác gửi đi gửi lại thăm hỏi nhau chớ.

Cái quí giá trên các bì thơ đó có hình thù nho nhỏ, nằm nép ở góc trên bên phải. Những con tem Mỹ.

Phải, những con tem từ nước Mỹ xa xôi. Khi thì tòa nhà quốc hội, lúc lại White House, lúc ông Lincoln mặt mày ốm nhom mà râu tóc bù xù.

Làm chi với những con tem Mỹ? Khổ thân, đó là lúc hứng chí theo thú sưu tầm tem. Những con tem lượm về, được hơ trên hơi nước của nồi cơm bốc khói cho dễ bóc, rồi hì hà hì hục tối ngày với mấy cái anbum, cái nhíp, có được con tem quí thì y như đêm đó trằn trằn trọc trọc.

Mà quí gì cho cam. Khi lớn lên mới thấy bộ sưu tập tem của mình là đồ bỏ. Chẳng đáng sá gì. Thôi cũng an ủi, mình cũng từng có cái sở thích đầy văn hóa, còn hơn tụ tập xì ke ma túy, đánh lộn đánh lạo.

Thời đó, thú này có cái tên hay hay: sưu tập bưu hoa.

»»  read more

danh của rồng

Đà Nẵng làm cầu Rồng, bắt cái vòm sắt uốn lộn nên con rồng, phía Tây có đuôi vểnh lên, phía Đông có đầu phun lửa phun nước! Hôm khánh khánh ai nấy đều háo hức, phen ni Đà Nẵng có con rồng dài nhất thế giới!

Than ôi, ngày vui ngắn chẳng tày gang, mấy bữa sau, thiên hạ chê cái đầu rồng thấp quá, giống rồng sắp chìm! Chết chết, cái thời quan to quan bé tin phong thủy bói toán bùa yểm, mà nghe tin dữ vầy thì sao cho yên! Rứa là các quan phải họp và công bố: "Sẽ sửa cái đầu rồng sao cho dân tình... hết chê thì thôi!?"

Hehe, lại chuyện đẽo cày giữa đường!

Cầu Rồng Đà Nẵng

Nghệ thuật vốn có tính trừu tượng hóa, biểu tượng hóa rất cao! Làm con rồng có đuôi có sừng có vảy có râu có mắt, thì mới dừng ở thủ pháp tả thực, khó gây cảm xúc thăng hoa bay bổng! Mất công mấy ông Quảng Nôm nhiều chuyện xách kính lúp hỏi: "Rồng chi mà rồng, có thấy cái chưn mô mà nói là rồng!?".

Không đủ tài năng thì chỉ làm ra công trình xây dựng, chứ khó ra nổi một tác phẩm kiến trúc, và còn rất xa để đạt đến một tác phẩm nghệ thuật!

Nghe nói Đà Nẵng còn tính làm một cái sân vận động mang dáng rồng nữa!

Phác thảo SVĐ Rồng Đà Nẵng

Không biết có khác chi con rồng đã hoàn thành ở Đài Loan hay không:

SVĐ Dragon Shaped - Đài Loan

Và một dáng cầu không rồng mà rất rồng được cả thế giới ngưỡng mộ!

Cầu Abu Dhabi - (KTS Zaha Hadid) - hoàn thành 2010

Nghe phảng phất lời Lão Đam: Đạo khả đạo phi thường đạo. Danh khả danh phi thường danh.

»»  read more

mời bạn

 

Lúc nào về quê Nô nha bạn!

If tomorrow never comes
Will she know how much I loved her
Did I try in every way to show her every day
That she’s my only one
And if my time on earth were through
And she must face the world without me
Is the love I gave her in the past
Gonna be enough to last
If tomorrow never comes

                                                                                            (Kent Blazy, Garth Brooks)

»»  read more

đà nẵng

Nhớ cái cổng nhà này trong mấy ngày giáp Tết quá!

»»  read more

bông giấy tháng Năm

Tháng Năm, mùa hè đang đi tới đỉnh, nhuộm xạm da người, nước biển ấm từ lúc mờ mờ sáng, lăng quăng những sợi tua sứa làm rát làn da nào nhạy cảm. Nắng đang đổ lửa xuống những dàn bông giấy trắng, đỏ, vàng, cam, tím khắp các ngã đường thành phố làm nhớ chiếc cổng bông giấy quê nhà, từng in bóng mẹ vào ra.

Tháng Năm, nhớ bếp lửa nấu củi của Mẹ lúc nào cũng có than vùi trong tro, để chiếc ấm chè xanh luôn nóng ấm! Nước chè xanh nóng, vừa thổi vừa uống, làm lấm tấm những giọt mồ hôi nhỏ quanh bờ môi, lạ thay lại làm tan ngay cái nắng miền Trung rừng rực!

Tháng Năm, nhớ những ly chè giải nhiệt của riêng Mẹ gồm cà rốt, bí đỏ, bí đao xắt hạt lựu và không thể thiếu những củ nén nồng nồng! Ăn chè ni cho mát người! Câu nói thường xuyên của Mẹ khi đưa ly chè tận tay con!

Tháng Năm, nhớ những ngày trải chiếu ngoài sân, con nằm mơ màng theo bóng trăng trên những đọt dừa hoặc ngắm nhìn cả một trời sao đêm cháy sáng, theo tay quạt đẩy đưa của mẹ ngủ tít, để Mẹ ẳm vào giường hồi nào không hay.

Tháng Năm, nhớ những con cá chuồn muộn cuối mùa Mẹ bẻ gập chiên vàng ươm trong chảo, trông giống như con ếch to! Những con cá chuồn từ khi rời quê, con không được ăn nữa. Trong này người ta chê cá chuồn Mẹ ơi, bảo ăn vô nổi phong nổi ngứa, người ta phơi khô mang đến vùng xa xôi nào, để vương trong nắng cái mùi chuồn quen thuộc ngày thơ ấu đến nao lòng!

Tháng Năm đến rồi đó Mẹ, bây giờ thời tân tiến, người ta có Mother Day – Ngày Của Mẹ để những đứa con nhớ đến, tri ân bậc sinh ra mình! Người ta nói: Thượng Đế biết người không thể có mặt mọi nơi nên sinh ra cho chúng ta Người Mẹ! 

Tháng Năm, con nhớ Mẹ, vì biết Mẹ đang ngồi trông ra dàn bông giấy rực rỡ trên cổng nhà, Mẹ biết mùa hè đang về, những đứa con, những đứa cháu của Mẹ sắp rảnh, sắp nghỉ hè, sắp về thăm Mẹ! Người ta đang mua hoa cẩm chướng để tặng Mẹ, nhưng với con những bông giấy đang trải sắc trong nắng cháy mùa hè, lại gợi nhớ hình ảnh thương yêu của Mẹ trong con đó!

»»  read more

danang 911

Đợt này về ĐN, giỗ ba và đi La Vang, hết 5 ngày, trưa nay mới có bữa cơm đầu tiên. Ngày đầu lười chợ búa, trưa chiều ăn bún. Ngày thứ 2 đám giỗ, miễn cơm. Ngày thứ 3, điện cúp lại bún, bánh mì. Ngày thứ 4, đi La Vang, ăn dọc đường đủ thứ, trừ cơm.

Trưa nay mới được ăn cơm, có rau lang luộc, rau sống, mắm cà, mắm tép, cá kho cộng với tí thịt heo luộc. Đơn sơ vậy mà ngon.

Hihi, mần cái nhan đề danang 911 cho nó... sang, dù răng thì cũng là những ngày tháng chín năm 20 một một đó thôi!

1.
ĐN dạo này lại cúp điện, lại nhằm ngày CN, trời hầm dông oi nồng như muốn xua người ta ra khỏi nhà, nhất là ra khỏi những cái hộp bê tông đô thị bịt bùng ngột ngạt. Hehe, ý nhà nước miềng muốn bà con ta ngày CN đi chơi bời đừng có ở nhà để "kích cầu" cho cái nền kinh tế nghe nói phì phọp này!

Nha Trang mùa hè này không thấy cúp điện, thành ra gặp ĐN cúp điện hơi bị ngạc nhiên. Mà chơi một lèo từ 4h sáng đến 8h tối luôn. Pó tay ông nhà đèn xứ Touranne! Nhân vụ cúp điện tui lập kỷ lục chạy sô. Sáng đi cà phê với tốp bạn cũ, sau đó lại chạy tiếp đến quán cà phê thứ 2 ngồi cùng mấy anh em trong nhà (có bà xã làm chủ trì, cấm không được vắng mặt!), sau đó 10h dạt qua đám bạn thời lớp 6, nhậu canh trưa. Nhậu một lát đến 11h30 tan hàng, thằng đi đám giỗ má vợ, thằng đi đám cưới con sếp, tui về nhà kịp ăn trưa với bà xã và gia đình. Một buổi sáng công tư vẹn toàn, thành công tốt đẹp.

2.
Ngày đi La Vang cũng... thành công tốt đẹp mọi đàng. Tài xế là thằng cháu con bà chị, chuyên lái đường dài nên rành sáu câu vụ ăn uống trên đường.

Hết buổi sáng xong việc tại La Vang, quay lại ĐN. Được giới thiệu các món trên đường, cả đoàn nhất trí sẽ nếm qua hết các thứ. Thế là ghé Thủy Dương, ăn bánh canh cá lóc 10k/tô, cá được ướp gia vị, tao sơ thật đậm đà, bánh canh kiểu Huế giòn sừn sựt, nước dùng nóng rãy và cay bỏng. Vừa ăn vừa xuýt xoa, mồ hôi tuôn giọt mẹ giọt con. Rất thú vị!

Tiếp tục đến Phú Lộc mần bánh ướt heo quay, bánh ướt trắng tinh, mềm mại, heo quay da dòn tan, mỡ săn, nạc thơm kèm rau sống tươi rói, rất hấp dẫn! Vì đã có tô bánh canh dằn bụng nên chỉ kêu 3 phần cho 8 người ăn, thế là đủ! Mỗi phần 30k, không đắt, vì cỡ ba thằng như miềng chén 2 phần là no cái bụng rồi!

Sau đó ghé lò bánh bột lọc. Gọi lò vì chỉ mua mang đi. Người ta bày ra làm cho khách xem từng công đoạn gói bánh, luộc bánh. Khá hấp dẫn và vui vẻ. Giá đồng hạng 2k/bánh, bánh nậm hay bánh bột lọc cũng vậy.

Rồi tà tà đến 5h chiều, qua hầm Hải Vân, về Nam Ô. Ở đây có món gỏi cá, nghe tiếng nhưng chưa được thưởng thức, lần này ghé mần luôn cho đủ bộ. Gỏi làm bằng cá trích lạng phi lê xắt mỏng, trộn thính rang, cuốn bánh tráng với rau sống, chấm nước tương sền sệt. Ăn cũng được, nhưng không hợp khẩu bằng gỏi cá Nha Trang. Thính làm miếng cá khô săn lại, nên mất ít nhiều hương vị cá tươi. Trong rau sống có lá xoài non, cũng hay hay! 60k/đĩa lớn, đắt rẻ... tùy lòng thực khách hỉ!

Ôi trời, có một buổi mà ăn quá là ăn!

3.
Chuyến La Vang này vui còn vì có chú em kề tui cùng đi chơi. Ẻm chịu trách nhiệm chăm sóc mẹ nên khó có dịp đi đây đó. Chỉ khi có việc anh em tụ về, ẻm mới rảnh một chút! Dạo này, ẻm để tóc dài, búi thành cái đuôi sau ót, mặt mày ròm ròm như ông nghệ sĩ thứ thiệt!

Đúng ra, hổng phải ông nghệ sĩ, "lão nghệ sĩ" mới đúng, vì ẻm già trước tuổi quá trời!


1.Bánh canh cá lóc 2.Bánh ướt thịt quay
3.Gỏi cá nam Ô 4. Em tui

»»  read more

mấy bữa về nhà

Mỗi lần về Đà Nẵng, vui thích nhất là được gặp gỡ bù khú với bạn xưa, những thằng bạn cùng lứa, như trẻ mãi không già, vẫn hồn nhiên tinh nghịch chòng ghẹo nhau như thuở thiếu niên.

1.
Người Đà Nẵng có cái lối nói nghịch ngầm, chọt lét người nghe, ai không quen dễ bất mãn, giận dỗi. Cái thèng ni núa chi mà gai rứa! (Thằng này nói gì mà gay vậy!). Và dễ cãi nhau, cãi nhau rất to, trợn mắt, phùng mang, văng nước miếng chưa chịu thua. Và đề tài nào cũng có thể dẫn đến cuộc cãi nổ trời như vậy. Đám bạn Quảng ở Sài Gòn hơn ba mươi năm có dư, vẫn bổn tính không đổi thay gì ráo, gặp nhau, ngồi một hồi là "sôi nổi" cãi, mỗi ông một phe, không ông nào chịu ông nào! Quảng Nam hay cãi mà!

Đà Nẵng đang trở thành đô thị bự nhất miền Trung. Lòng tự hào của dân Đà Nẵng cũng phình to theo quy mô của thành phố. Đừng có dại mà về đó mà cất giọng chê bai Đà Nẵng. Tôi ngồi cười đủ nguyên cả hàm răng, khi các ông bạn say sưa đưa quê miềng đến tận trời xanh.

Biển ư, biển Mỹ Khê là nhứt, nước trong, cát mịn, bờ thoai thoải dễ tắm. Biển Nha Trang chỉ là cái đinh rỉ, cát thì to, biển thì sâu, bước mấy bước đã ngập đầu, tắm cái gì!

Hải sản ư, Đà Nẵng là số một, thứ chi cũng có, tươi ngon bổ rẻ. Tôm mực Nha Trang chỉ có xách dép chạy theo mà thôi!

Đảo Vinpearl hả, không bằng cái móng tay của bán đảo Sơn Trà!

Còn rau tươi hả, mi đừng thấy rau lá nhỏ nhỏ rứa rồi chê nghe, nhỏ mà nhỏ hạt tiêu, nhỏ mà thơm, chớ mấy thứ rau to xác lạt phèo phèo!

Tau hỏi mi ở mô có được cái Bà Nà, ở mô có cái tượng to như chùa Linh Ứng!

Hehe, miệng mình đành câm như thóc! Nói chung, Đà Nẵng là nhứt, quê miềng mà, cãi mần chi. Chỉ tiếc là chưa được chọn để làm thủ đô thôi!

Tui còn thấy thêm cái nhứt nữa của Đà Nẵng, nhiều đất nhứt nước luôn, đi chỗ mô cũng thấy đất bạt ngàn, lô nhỏ lô to, đủ hết. Chỉ tiếc là đất còn là đất, chưa có nhà cửa chi, thấy cỏ dại mọc bời bời!

2.
Đà Nẵng ngoài mì quảng truyền thống (mì tôm thịt, mì gà, mì cá lóc), ngoài phở dành cho dân xứ Bắc, món bún cực kỳ phong phú. Tôi tiếp ông bạn Đà Nẵng tại Nha Trang, giới thiệu ổng hai ngày hai món phở Nha Trang, là ông bắt đầu quạu: "Bữa mô cũng phở, trong ni không có bán bún hả mi?"

Đà Nẵng hằng hà sa số... bún: bún bò, bún giò, bún xương, bún gân, bún lưỡi, bún chả, bún mắm, bún cá, bún măng.... Muốn gì có nấy, rất phong nhiêu!

3.
Có mấy món nhậu lạ lạ: gà lên mâm (gà luộc với xôi, đã được thưởng thức), lòng thả (chưa biết)! Bia sành điệu của Đà Nẵng là Larue: có ba loại trắng, xanh, vàng. Các nhãn bia khác chỉ tồn tại lây lất như cho có ở Đà Nẵng mà thôi!

»»  read more