qua hà-giang

Đi ngang vùng Hà Giang, thấy những con ngựa gặm cỏ ven đường, thấy những người Mèo luôn có chiếc dao gài sau thắt lưng, chợt nhớ chuyện đường rừng võ hiệp của Hoàng Ly (*). Những câu chuyện của ông kể về một thời núi rừng xứ Bắc còn mịt mùng hoang sơ, đường đi trắc trở; về những bậc anh hùng cái thế hùng cứ mỗi phương, võ nghệ cao cường, cỡi ngựa như bay trên những dốc đèo, bắn súng pạc-hoọc trăm phát như một, múa gươm đao như hoa thu loạn bay; về những mối tình đẹp như thơ bên bờ suối khe, bên nương thuốc phiện hoa đỏ rực, bên rẫy ngô xanh mướt...

Đó là thời những vua Mèo, những thổ ty, xa cách triều đình, trở thành chúa một cõi. Các vương triều Việt Nam và người Pháp đều tìm cách thu phục họ và qua tay họ giữ gìn yên ổn cho một vùng biên cương xa xăm. Nguyễn Công Trứ từng đưa quân lên đánh đẹp những mầm mống phản loạn của vùng này.

Đến năm 1945, trong lúc tranh tối tranh sáng, mảnh đất Hà Giang nhỏ bé trở thành nơi tập trung của nhiều lực lượng vũ trang: (1) quân Tưởng Giới Thạch, (2) quân Quốc Dân Đảng VN, (3) quân người Mèo của Vàng Chí Sinh, (4) quân của thổ ty Nguyễn Châu, (5) quân của Việt Cách... Việt Minh, lấy danh nghĩa là quân đội của Chính phủ trung ương, do tướng Song Hào chỉ huy, dẫn quân lên để giải phóng vùng này. Những cuộc tiếp xúc, thương lượng khi cứng rắn, khi mềm dẻo, khi đánh nhau, khi đàm phán... đầy tình tiết gay cấn như trong tam-quốc-chí tranh hùng.

Cũng vậy, cùng thời điểm, ở Nam Bộ có nhiều lực lượng vũ trang của các phe phái chung mục đích chống thực dân Pháp: (1) quân Bình Xuyên, (2) Giải phóng quân liên quận, (3) quân Hòa Hảo, (4) quân Cao Đài, (5) quân Huỳnh Văn Nghệ... Chính phủ phải phái tướng Nguyễn Bình vào để tổ chức Hội nghị quân sự, thống nhất chỉ huy với tên chung là "Giải phóng quân Nam Bộ". Nguyễn Bình là vị tướng văn võ kiêm toàn, với mưu trí của con nhà võ, tính anh hùng mã thượng của giới giang hồ, vốn trí thức đầy đặn của con nhà văn, trong vòng 3 năm, ông đã thu phục những người đứng đầu các lực lượng vũ trang về một mối.

Quả là một thời ngang dọc.

*
Tất cả rồi cũng qua đi, như khi đứng trước dinh vua Mèo họ Vàng ở Sà Phìn, trên ngọn đồi Kim Quy mà thầy phong thủy phán là con cháu của ông sẽ hưởng lộc muôn đời, thấy thời gian đè nặng trĩu mái ngói rêu phong. Chỉ những cây sa-mộc đã trăm năm tuổi vẫn còn đứng đó, sẵn sàng làm chứng nhân cho những biến thiên dời đổi.
__________
(*) Nhà văn Hoàng Ly (1915 - 1981), tác phẩm: Một thời ngang dọc, Nữ tướng miền sơn cước, Thập vạn đại sơn vương...

»»  read more

một vòng núi rừng phương Bắc

Tôi vừa được đi một vòng 8 tỉnh: Hà Nội Thái Nguyên Bắc Kạn Cao Bằng Hà Giang Tuyên Quang Yên Bái Phú Thọ; theo phân chia địa lý chính thức, đây là vùng Đông Bắc; trong đó 6 tỉnh (Cao - Bắc - Lạng - Hà - Tuyên - Thái) còn gọi là Việt Bắc, chiến khu chống Pháp chín năm; khu vực núi rừng hiểm trở bậc nhất Việt Nam. Ở đây, có cao nguyên đá tai mèo Đồng Văn (Hà Giang) ở độ cao 1600m được UNESCO công nhận là "công viên địa chất toàn cầu".

1. Là dân miền Trung, đèo núi với tôi vốn không lạ. Từng qua lại nhiều lần hai con đèo nổi tiếng Hải Vân (với danh xưng Đệ nhất hùng quan) và Ngoạn Mục, nhưng khi chạm mặt với những đường đèo xứ Bắc mới thực sự cảm xúc câu thơ: "ngàn thước lên cao ngàn thước xuống"... Những con đường đèo bé nhỏ như sợi chỉ vắt vẻo ngang lưng chừng những dãy núi đá vôi, một bên vực sâu thăm thẳm, một bên núi dựng mịt mùng; với những đoạn cua khúc khuỷu, quặt quẹo cả người.

Đoạn đường 1400km, chúng tôi đi không biết bao nhiêu con đèo: Gió, Cao Bắc, Tài Sìn Hồ, Mã Phục, Mã Pí Lèng, Thẩm Mã, Si Phai, Yên Minh, Chín Khoanh, Khau Phạ... mỗi cung đèo là một cảm giác mạnh, có khi lạnh cả sống lưng.

2. Vùng đất tuyệt đẹp và độc đáo này hấp dẫn du khách Tây ba-lô khá sớm. Chính họ là những người đầu tiên chịu khó leo đèo vượt núi lặn lội mò mẫm vào vùng này từ khi còn hoang sơ, khám phá và quảng bá nó ra toàn thế giới. Nhờ họ mà chúng ta giờ này được đi trên những cung đường được mở rộng, trải nhựa phẳng phiu. Nhờ họ mà chúng ta được chiêm ngưỡng những cánh ruộng bậc thang đẹp ngất ngây, những vùng đá tai mèo lởm chởm đá trong rẫy ngô, những núi sông hùng vĩ chớn chở, những chợ phiên vui như ngày tết rực rỡ sắc màu vùng cao. Nhờ họ mà chúng ta có những chỗ lưu trú tươm tất ở những góc xa xôi hẻo lánh.

Có khi, nhờ người ngoài, chúng ta mới thấy vẻ đẹp của đất nước mình!

3. Chủ nhân vùng đất này là các dân tộc Mông, Dao, Giáy, Lô Lô... Đàn ông đánh bộ chàm đen, phụ nữ áo váy khăn mũ sặc sỡ nhiều màu sắc thổ cẩm, vòng tay vòng cổ hoa tai bằng bạc... Người Mông (còn gọi là người Mèo) là dân tộc đặc biệt, họ lập nhà rải rác ở nơi núi cao chót vót, gieo trong đá tai mèo từng vốc ngô mầm rau. Trên những sườn núi với độ dốc chóng mặt, cuộc sống của họ vẫn an nhiên tự tại qua ngàn đời giữa thiên nhiên hoang dã.

Chủ Nhật, nhằm phiên chợ Đồng Văn, Mèo Vạc, họ lọ mọ xuống núi từ chiều hôm trước, lầm lũi băng màn đêm để sớm mai đến chợ. Đàn ông xúm quanh nồi thắng-cố và bát rượu ngô, đàn bà lúi húi bán mua đổi chác để có những vật dụng cần thiết, lũ thiếu nữ trẻ con hớn hở xúng xính váy áo như trong những ngày Tết.

Đi trên đường, ngày ngày, vẫn thấy những người đàn bà Mông, dao rừng dắt lưng, cõng chiếc gùi đầy những thổ sản của rừng, cắm cúi với những con đèo dốc.

4. Cô chủ nhà nghỉ xinh xắn ở Đồng Văn, mời tôi quả táo. Thấy cô ấy ăn táo cả vỏ, tôi hỏi: 'Phải táo Tàu không?' 'Táo Tàu bác ạ!' 'Cô ăn cả vỏ không sợ thuốc à?' Cô ấy phá ra cười: 'Em vẫn ăn hàng ngày đấy. Bác ơi, người Tàu chả phun cái gì vào táo đâu! Chỉ có người Việt mới hại người Việt mà thôi!'

Người đẹp nói thường rất đáng tin. Tôi cắn nguyên quả táo ăn một cách ngon lành. Như ăn quả táo Mỹ ngày xưa!

»»  read more

giấc mơ hải đăng

Tôi thích ngọn hải đăng, từ bé.

Đứng trên mỏm một mũi gành đá, dưới chân sóng biển tung trắng, đêm đêm phóng những luồng ánh sáng đi thật xa, trong mịt mùng, để giúp những con tàu vượt phong ba, hải đăng là hình ảnh người dẫn đường, lẫm liệt, kiên cường trước mọi thử thách.

Những tấm ảnh hải đăng, với chiếc tháp đèn sơn màu trắng, với dãy nhà trạm xinh xắn như những căn nhà điền dã, với hàng rào gỗ sơn trắng, với thảm cỏ xanh biếc vậy quanh, lại gây một cảm giác ấm áp và thanh bình.

Khi bé, tôi được kể hay đọc đâu đó câu chuyện về ngọn hải đăng, là đích đến không thành cho một chuyến thám du, của một nhóm người nhiều thế hệ. Trải qua mười năm, đi qua cuộc chiến tranh thế giới, những người bạn năm xưa lại tề tựu cùng nhau, kẻ mất người còn, quyết định làm lại ước mơ thăm ngọn hải đăng cũ. Trong truyện, ngọn hải đăng như một chứng nhân vượt thời gian cho niềm hi vọng không tắt của những nhân vật với nhiều mối quan hệ, cha con - bạn bè - anh em, với tình cảm sắt son không phai mờ giữa họ!

Thành ra, mong muốn đến với ngọn hải đăng, leo lên đỉnh đứng bên bao lơn thả tầm mắt ra thật xa ngoài đại dương, được ngủ một đêm cùng với những người giữ trạm, ngắm luồng ánh sáng mạnh mẽ vừa xoay tròn vừa phóng hai hình chữ V rực rỡ vào đêm tối; lang thang quanh trên gành đá với những bụi cỏ dài, với những thân cây như mang gió trong dáng hình cằn cỗi luôn là một ám ảnh thường trực, dài lâu mấy mươi năm.

Mỗi lần có dịp đi qua những con đường ven biển, biết hoặc thấy ở nơi kia, có một ngọn hải đăng rất gần, lòng vẫn xao động bồi hồi và niềm ước ao cũ lại dấy lên, như chiếc dằm trong da thịt.

Hôm kia, cùng vài người bạn, chúng tôi mò mẫm leo lên ngọn Mũi Điện, đoạn đường dốc hơn 1km, lên độ cao 100m, trong lúc sụp tối; ngắm vầng trăng rằm mờ mịt trong mây trước khoảng sân nhà trạm; ngủ một đêm trong không khí lặng phắc không một ngọn gió, nóng đến mức trằn trọc; thức dậy sớm lang thang trên gành đá lô xô đẹp tuyệt vời rồi leo lên đỉnh hải đăng nhìn mặt trời mọc lên từ biển, tỏa tia nắng đầu ngày ở điểm cực Đông trên đất liền.

Những giây phút sẽ chẳng bao giờ quên!
_________
Ảnh: từ internet và của anh Võ Thành Lân, bạn đồng hành chuyên đi Mũi Điện.

»»  read more

ngày ấy

1. ĐỐI DIỆN

Nhớ hồi trung học, trong lớp, có thằng bạn bị anh em xầm xì sau lưng: "hắn là việt cộng đó mi!".

Hắn thường chuyển cho tôi đọc tạp chí Đối Diện, có khi nguyên cuốn, có khi chỉ vài tờ của một bài báo. Những dòng chữ, trong suy nghĩ của tôi, "sặc mùi cộng sản", rất đáng sợ. Sau này, biết thêm, tờ tạp chí có số phận truân chuyên lên bờ xuống ruộng qua cả 2 chế độ suốt mười năm (1969-1978)

Tạp chí Đối Diện (ở miền Nam Việt Nam) do linh mục Chân Tín làm chủ nhiệm, chủ trương lên án những bất công của xã hội, đòi cải thiện chế độ lao tù, chống sự hiện diện của người Mỹ, đòi hòa bình. Chỉ một năm sau, từ số báo 11 (1970) Đối Diện đã trở thành tờ báo bị chính quyền "khủng bố trắng": tịch thu báo, đưa chủ nhiệm ra tòa tuyên phạt tù 5 năm, đe dọa người đọc, gây khó dễ chuyện in ấn... Nó trở thành món hàng quốc cấm được lén lút chuyền tay nhau để đọc, người tàng trữ có thể bị rắc rối với chính quyền.

Ai dính dáng tới Đối Diện, có thể ngầm hiểu, người đó dính dáng tới Việt Cộng.

Để duy trì tờ báo, những người chủ trương chơi trò cút bắt với chính quyền. Đối Diện bị cấm; họ ra tờ báo mới mang tên ĐD; ĐD lại bị cấm, họ lại ra tiếp tờ Đồng Dao; Đồng Dao bị cấm, lại có tờ Đứng Dậy. Cứ 2 chữ Đ và D quần thảo nhau miết tới tháng 4/1975.

Sau 3 tháng chộn rộn, Đứng Dậy được tục bản số 70 ngày 04/7/1975, chủ nhiệm Chân Tín, tổng biên tập Nguyễn Ngọc Lan. Cùng với Tin Sáng, đây là 2 tờ báo miền Nam được tiếp tục xuất bản.

Và từ đó, vở bi hài kịch mở màn. Đứng Dậy lại tiếp tục sứ mệnh "chống bất công xã hội" nhưng lần này, trong chế độ cộng sản. Ngày trước, dù có bị "khủng bố", nhưng với chế độ dân chủ VNCH, các ông vẫn có thế lách luật để ra báo, chống Mỹ và chính quyền đến cùng. Còn bây giờ, với 44 số báo từ 1975-1978, nhà cầm quyền mới không chịu nổi những bài báo nói lên sự thật, tờ Đứng Dậy bị đình bản [vĩnh viễn] ở số 114 (12/1978).

Hai vị chủ sự là Chân Tín và Nguyễn Ngọc Lan, dù không đi tù, nhưng bị giam lỏng, người đi đày ở tuốt Cần Giờ, kẻ quản thúc tại gia.

2. NGỌC THỨ LANG

Thế hệ tôi và trên tôi, ở miền Nam, có đọc sách, ai cũng đã từng nghiền ngẫm cuốn Bố Già (The Godfather của Mario Puzo) được dịch bởi Ngọc Thứ Lang.

Hai chữ "Bố Già", tất nhiên, không phải do Ngọc Thứ Lang sáng tạo ra; nó là từ khá thông dụng để chỉ một ông già chịu chơi, có uy tín hoặc quyền lực. Thời đó ở Saigon, giới văn nghệ sĩ đã gọi ông Nguyễn Đình Vượng, chủ nhiệm tạp chí Văn là "Bố Già Vượng". Cái độc đáo của Ngọc Thứ Lang là đã dùng hai chữ này để đối dịch The Godfather (cùng những từ ngữ giang hồ, bặm trợn, có phần dung tục trong suốt bản dịch) đã lột tả thật trọn vẹn nguyên tác.

Về sau này, có hai bản dịch The Godfather, một của Đặng Phi Bằng, một của Trịnh Huy Ninh- Đoàn Tử Huyến. Cả hai đều lấy tên sách là Bố Già, như một tuyệt-ngữ, không-ai-thay-đổi-được. Chợt nghĩ, nếu Ngọc Thứ Lang đăng ký độc quyền cái nhan đề này, thì chắc chắn các vị đi sau cũng đành buông bút!

Ngọc Thứ Lang, lúc lên voi "ăn diện như một tay chơi thứ thiệt: áo sơ mi hàng nhập từ Paris sang chỉ có trong một cửa tiệm trên đường Tự Do, đồng hồ vuông mặt đen, mũ mossant, cặp da, hút thuốc lá Phillip Morris vàng loại King size, bật lửa Dupont, cơm Tây, rượu chát..." lúc xuống chó thì thành một "người đàn ông gầy ốm, mặt nhỏ choắt, mặc chiếc sơ mi màu cháo lòng, tay áo thả dài xuống lấp cả hai bàn tay..." (*) Năm 1976, do ghiền ma túy, ông bị đưa vào trại cải tạo và mất ở đó năm 1979, chưa đầy 50 tuổi, không vợ không con.

  

______

Thử tra tìm chân dung của ông, nhưng buồn thay, chỉ thấy ảnh Bố Già do Marlon Brando thủ vai trong bộ phim cùng tên. Bộ phim này nhập cảng vào Saigon đầu năm 1975, nhưng đã không kịp chiếu!
(*) Hai hình ảnh về Ngọc Thứ Lang từ hồi ức của Hoàng Hải Thủy (lúc lên voi) và Nguyễn Xuân Hoàng (khi xuống chó).

3. ÔNG GIÁN ĐIỆP 
Hơn chục năm viết lách, ông có hơn 30 đầu sách rất ăn khách ở miền Nam VN.

Là truyện phản gián, nhưng trong đó đầy ắp kiến thức về những vùng đất, quốc gia trên thế giới; về văn hóa, văn chương, khoa học; về các loại vũ khí và võ thuật; về rượu và cả đàn bà :p v.v...

Ở cái thời mà chỉ có một đường tra cứu qua sách vở nước ngoài (Pháp-Anh), đáng bái phục khi tác giả có những kiến thức rộng khắp như vậy.

Người đọc được ông đưa đi khắp thế giới, từ Châu Âu (Bóng ma trên Công Trường Đỏ, Mây mưa Thụy-Sĩ, Ba-lê mắt biếc môi hồng, Đêm loạn Hamburg, Tây Ban Nha 200 tấn vàng đẫm máu...) đến Châu Á (Bhutan sấm sét rừng khuya, Cát-sơ-mia sông máu thuyền hoa, Hận vàng Ấn Độ, Bắc Kinh 72 giờ nghẹt thở ...) và vùng Đông Á (Máu loang Chùa Tháp, Macao trinh nữ giang hồ, Bí mật Hồng Công, Mèo Xiêm Cọp Thái, Hồn ma Diến Điện, Vạn Tượng khói lửa, Cạm bẫy trên giòng Chao Phya...), tới châu Mỹ (Cuba đêm dài không sáng, Hạ Uy Di đáy biển mò kim, Rio đảo tình bốc cháy, Người đẹp Qui-tô...) Đặc biệt là đến miền Bắc Việt Nam (Vượt tuyến - điệp vụ bên kia vĩ tuyến 17).

Ông là Người Thứ Tám, tác giả serie tiểu thuyết gián điệp Z.28 (nhân vật chính đại tá tình báo Tống Văn Bình). Tiểu sử và hành trạng của ông cũng khá bí hiểm, như thể loại văn chương của ông.

Lượm lặt vài thông tin ít ỏi: Ông tên thật là Bùi Anh Tuấn, sinh năm 1925, quê Thanh Hóa, 1954 di cư vào Nam. Một con người "điềm đạm, nhã nhặn, nghiêm túc trong tiếp xúc với bạn bè, trong công việc; ... không bao giờ la cà trong các chốn trà đình tửu quán. Nếp sống của anh dành hoàn toàn cho mái ấm gia đình, cho sự chăm sóc bà vợ vốn tình trạng sức khoẻ không được tốt lắm; sau các việc hàng ngày. Anh phục sức, mang dáng dấp của một thông tín viên Âu Mỹ thời đó đến Saigon."

Thời trẻ, ông là đảng viên Quốc Dân Đảng, bị Việt Minh bắt giam ở trại Đầm Đùn khét tiếng và học tiếng Anh từ một người bạn tù. Chắc chắn, vốn liếng 'ngoại ngữ mới' này giúp ông rất nhiều trong cuộc sống một người di cư ở miền Nam VN thời Mỹ. Sau 1975, ông di tản ra nước ngoài và gần như bặt tiếng giang hồ.

May mắn là có nhiều tiểu thuyết của ông được tải trên internet, những độc giả yêu quí Z.28 có thể đọc lại những áng văn từng làm mê mải mình thời tuổi trẻ!
______
Ảnh: Hình bìa sách đặc trưng của serie Z.28; đơn giản, nhất quán, không màu mè.

»»  read more

tour cội-nguồn

1. Nhớ ngày trước, đọc "Thằng Gù Nhà Thờ Đức Bà" thấy Victor Hugo miêu tả Paris với những chi tiết thật sống động. Tưởng chừng như ta có thể biết rõ từng viên đá lát đường, từng góc phố, từng quái tượng trên tận nóc Notre Dame. Đến nay, người ta nói có thể lần giở những trang sách và tìm được chính xác nơi nhà văn đã mô tả. Các thành phố châu Âu còn nguyên vẹn khá nhiều qua trăm năm thời gian.

Dan Brown cũng cho ta những trải nghiệm tương tự. Trong "Cội Nguồn", ta có thể thấy không gian sống động của các thành phố Tây Ban Nha, nơi các nhân vật đã cùng nhau vượt qua từng thử thách. Nếu tổ chức một tour du lịch đến từng địa điểm sẽ là một cuộc du hành thú vị.

2. Đầu tiên chúng ta sẽ đến Bảo tàng Guiggenheim của thành phố Bilbao, nơi diễn ra buổi công bố phát minh của thiên tài công nghệ máy tính - tỷ phú Edmond Kirsch dẫn đến vụ ám sát ông (một công bố được coi là sẽ làm sụp đổ mọi tôn giáo). Đây là một kiến trúc hiện đại nổi tiếng của Frank Gehry, với những tấm titan màu trắng bạc uốn cong mọi hướng như một đóa hoa mãn khai khổng lổ. Mô-tip này còn được ông sử dụng ở nhiều công trình khác: Walt Disney Concert Hall (Los Angeles), Fondation Louis Vuitton (Paris), Weisman Art Museum (Minneapolis)...

Băng qua cầu dây văng La Salve với cái trụ chữ H màu đỏ, ta du hành một đoạn trên sông Nervion bằng water-taxi, đến sân bay Bilbao và làm một chuyến bay sang Barcelona.

Cầu La Salve - bên sông Nervion cùng toàn cảnh bào tàng Guiggenheim và con nhện Maman.

3. Ta sẽ thăm Casa Mila, một kiến trúc dị kỳ của Antonio Gaudi. Một tòa nhà sáu tầng có mặt tiền uốn lượn như những đợt sóng, những ban-công ưỡn bụng với tấm lan can như đám dây leo cựa quậy vươn lên tầng không. Trong truyện, E. Kirsch trú ngụ tại đây, trên tầng thượng và GS Langdon đến đây tìm mật mã để mở bài thuyết trình, dở dang vì cái chết của Kirsch. GS muốn công bố cho toàn thế giới bài thuyết trình này, hoàn tất ý nguyện của người đã mất.

Từ manh mối tìm được ở Casa Mila, Langdon bay đến một tác phẩm khác, khổng lồ theo mọi ý nghĩa, của Gaudi, đó là Sagrada Familia. Một thánh đường công giáo cao nhất châu Âu với cái tháp 172m, một kiến trúc xây dựng xuyên thủng cả thế kỷ 20, khởi công từ 1882 và dự kiến hoàn thành vào 2026 (!). Một kiến trúc kỳ dị kiểu Gaudi, thoạt trông như một tòa lâu đài bằng đất sét, vừa vươn lên cao vừa tan chảy xuống, thành những ngọn tháp nhọn phủ đầy vi vảy, những mặt tiền đầy tranh tượng hoa lá và khá lạ lùng là những phù điêu toàn các con chữ, những cột trụ nghiêng ngả tạo nên lối vào...

Nấm mồ của tác giả nằm trong hầm mộ của tác phẩm. Ta sẽ đốt một ngọn nến, tưởng nhớ Gaudi, một quái kiệt kiến trúc của mọi thời đại. Tại đây, Langdon đã nắm rõ mật mã để mở bài thuyết trình của E. Kirsch, qua cuốn sách Toàn tập của họa sĩ-thi sĩ William Blade, người chỉ cho ta thấy "thế giới trong một hạt cát".

Đào thoát khỏi khỏi cuộc truy lùng ở Sagrada Familia, Langdon dẫn ta đến đại-bản-doanh của Kirsch, nơi có cỗ máy-tính-lượng-tử có sức mạnh xử lý vượt xa mọi máy-tính-nhị-phân.

Tòa nhà đó có tên Super Computing Barcelona, một địa điểm CÓ THẬT mà tưởng như được sinh ra trong trí tưởng tượng hư cấu của Dan Brown. Trong tòa nhà này, cũng đang hiện diện một siêu máy tính. Tất nhiên, không phải là cỗ máy của Kirsch.

4. Cỗ máy-tính-lượng-tử của E. Kirsch, trong truyện, đã giúp ông tìm ra câu trả lời cho hai câu hỏi lớn của loài người:

"CHÚNG TA SINH RA TỪ ĐÂU?" và "CHÚNG TA SẼ ĐI VỀ ĐÂU?"

Hai câu hỏi mà chính mỗi con người không ít lần tự hỏi và luôn mong ngóng được trả lời rốt ráo.
_____
Tour "Cội Nguồn" tạm dừng ở đây, xin quí vị chuẩn bị tiền tip cho tourguide như thông lệ. :p

»»  read more

chiều van gogh

Được lang thang nguyên một ngày ở làng Auvers sur Oise, nơi cuối đời Van Gogh trú ngụ, vẽ và mất, năm 1890. Người Pháp thật lạ, họ giữ gìn hàng trăm năm những ngôi làng, những ngôi nhà, những cảnh vật...  Bước trên đường làng vắng vẻ, yên tĩnh trong buổi trưa nắng, tưởng chừng sau cánh cổng kia bước ra người đàn bà váy áo lụng thụng thế kỷ 19 và trên cánh đồng rau vẫn lúi húi những người nông dân, con ngựa cày cổ xưa.

Trưa Auvers

lắc hay bấm ?

Im ắng

Ngõ hẹp quanh co

Những phiên bản tác phẩm của Van Gogh như được gắn ngay nơi tác giả từng dựng giá vẽ, đưa những nét cọ màu. Và phía trước, ta thấy phong cảnh được mô tả vẫn y nguyên như ngưng đọng lại với thời gian.

Phong cảnh và tác phẩm

Trong lữ quán Ravoux phủ đầy dây thường xuân - Maison de Van Gogh, căn phòng nhỏ xíu của người họa sĩ vẫn còn nguyên đó với cái giường sắt nhỏ, chiếc ghế dựa độn rơm, từ trần hắt xuống những vệt màu hư ảo của ông.

Lữ quán Ravoux

Vào nhà

Qua khỏi nhà thờ của làng, lần theo con đường đất chạy giữa những cánh đồng, đến nghĩa trang, nơi nấm mộ của người họa sĩ và em trai nằm cạnh nhau phủ đầy dây leo xanh biếc. Đặt lên hai nấm mộ những bông cúc vàng, và tiếc mình không biết tìm đâu được những nhành diên vỹ tím.

Mộ 2 anh em Van Gogh

»»  read more

xứ dâu rỗng

1.

Một nền văn minh chỉ dựa trên một quốc gia, một dân tộc là điều hiếm hoi. Trong thế giới hiện đại, ngoài Ấn Độ, Trung Hoa, hai nền văn minh tồn tại và phát triển liên tục từ thời cổ đại đến nay, văn minh “trẻ” Nhật Bản là một nền văn minh riêng biệt như vậy. 

Còn các nền văn minh khác thường bao trùm trên một châu lục, bao gồm nhiều quốc gia dân tộc khác nhau: Tây Âu, Á Rập, Hồi Giáo, Bắc Mỹ, Nam Mỹ…

Một đất nước nhỏ bé (380.000km2), một dân tộc không đông (127 triệu người) lại xây nên được một nền văn minh-văn hóa độc đáo, sâu thẳm, mạnh mẽ, đầy sức sống của truyền thống và hơi thở của hiện đại.

2.

Nhân loại càng tiến bộ, văn minh văn hóa Nhật Bản càng lan rộng ảnh hưởng, tác động sâu sắc đến các giá trị của các nền văn minh khác, thay đổi nếp nghĩ nếp sống của các dân tộc mà đôi khi tính cách và truyền thống xung khắc, khác biệt với nếp nghĩ nếp sống của người Nhật!

Một đất nước tiếp cận với văn minh phương Tây rất sớm, rất quyết liệt, rất chủ động. Họ chuyển sang ăn Tết Dương lịch từ cuối thế kỷ 19, và sự canh tân của Minh Trị Thiên Hoàng đã đưa nước Nhật phong kiến, đóng kín, chiến tranh liên miên giữa các sứ quân, thành một đế quốc châu Á trong chiến tranh thế giới thứ hai!

Một đất nước nếm trải thảm họa nguyên tử đầu tiên, đại bại trong cuộc chiến với đất nước hoang tàn đổ nát, vẫn kiên cường trổi dậy trên tro than, kiến thiết lại đất nước. Và chỉ hai mươi năm sau, dân tộc sâu thẳm ấy đã mang những cái tên lừng lẫy của văn minh hiện đại gắn trên mọi thành phố hiện đại của tất cả các quốc gia: Sony, Hitachi, Honda, Suzuki, Yamaha, Mitshubisi…

Một đất nước luôn đứng trước sự giận dữ kinh hoàng của thiên nhiên: động đất và sóng thần, và đối phó một cách hiệu quả với tinh thần nhẫn nại, kỷ luật, kiên trì, bất khả chiến bại.

Một đất nước mà hiện đại hòa lẫn gùn ghè với truyền thống, trong lịch sử, trong văn hóa, trong lễ hội, trong đời sống, trong từng lâu đài đền chùa cổ kính đến những cao ốc chọc trời, trong từng chén trà chậm rãi từ tốn đến những chuyến tàu shinkansen với vận tốc máy bay! 

3.

Nhật Bản có nhiều loại hình văn hóa nghệ thuật rất đặc trưng: cây cảnh thu nhỏ bonsai, trà đạo, cắm hoa ikebana, kiến trúc nhà gỗ cổ truyền với cửa phất giấy và nền trải thảm tatami... trong đó con người như đang sống một nhịp sống chậm rãi, đầy chiêm nghiệm và thiền triết, gắn bó chặt chẽ với thiên nhiên.

Nhiều sinh hoạt thường ngày được nâng đến tầm đạo: trà đạo, hoa đạo, cung đạo, kiếm đạo... Nhiều nghề cổ truyền được giữ gìn, phát triển với một tâm thức đi đến tận cùng của vẻ đẹp nghề, như thực hành một nghi lễ tâm linh trang trọng: làm bánh, nấu mì ramen, làm mành trúc, làm cung tên, làm đèn gỗ, làm gốm, làm sơn mài... Đạo như hiển hiện trong từng sản phẩm hoàn thành, trong ánh mắt mãn nguyện của tác giả và trong ánh mắt ngưỡng mộ của người thưởng ngoạn!

Cứ tưởng người Nhật luôn thâm trầm như cái cách họ uống trà, thành kính, trang nghiêm, cẩn trọng và khuôn thước!

Không, họ có những cái độc đáo khác, ở những góc độ khác!

Truyện tranh manga của Nhật Bản sinh sau đẻ muộn so với Mỹ (Người Dơi, Siêu Nhân, Người Nhện, Mickey…), Pháp (Lucky Luke, Spirou, Schtroumft…), nhưng nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường truyện tranh thiếu nhi Việt Nam, mở đầu với Doremon (hihi, trong đó có Nobita là nhơn vật chính đấy nhé), sau đó Bảy Viên Ngọc Rồng, Thám Tử Conan…

Những trang truyện tranh vẽ rất chăm chút, kỹ lưỡng từng chi tiết, với hình tượng nhân vật độc đáo theo kiểu Nhật, không bị ảnh hưởng bất kỳ trường phái truyện tranh nào trên thế giới, tạo nên một dòng chảy riêng biệt!

Manga không chỉ là truyện tranh cho thiếu nhi, mà mở rộng thành chuyện cho cả người lớn, trở thành dòng truyện tranh porno, mô tả những quan hệ thể xác giữa hai giới tính, giữa đồng tính nam (gay) hoặc giữa đồng tính nữ (lesbian)! 

Truyện tranh kiểu Playboy, có kỳ lạ không!

Họ có lễ hội Hounen, tôn vinh dương vật. Cứ đến ngày 15/3, tại thị trấn Komaki, cách Tokyo khoảng 300km, những người đàn ông rước những tượng dương vật bằng gỗ khổng lồ từ đền Shisei Sha đến đền Tagama. Những thiếu nữ thì rước những tượng dương vật nhỏ hơn. Ngày đó, tất cả đồ ăn thức uống đều mang hình dáng của dương vật.

Hãy nhìn những cô gái thích thú, cười đùa sảng khoái khi mút những cái kẹo “chim”. Mắt họ cũng long lanh niềm vui khi đạt đạo đấy chứ!

Hay đó chính là cái sâu thẳm của con người và văn hóa Nhật Bản. Một dân tộc sống bấp bênh trên vòng cung lửa luôn phải biết cân bằng, vừa quý trọng những ham muốn đời thường, vừa tìm kiếm những giá trị tâm linh, sống hết chiều kích của con người giữa cuộc đời hữu hạn?

4.

Những cánh hoa anh đào mỏng manh, nở rộ và mau tàn, rụng bay phơi phới như mưa tuyết, phải chăng là tính cách mềm dịu và quyết liệt của người Nhật.

Đất nước của mặt trời, vị thần cư ngụ tại phù tang - trong những thân dâu rỗng nhẹ, hàng ngày vẫn mọc lên với ánh bình minh luôn mới mẻ, rực rỡ, xán lạn! 

»»  read more

đây đó đường đi

1.
Bảy tám tuổi, tôi được chơi trò Vòng Quanh Thế Giới, thay cho trò Cờ Cá Ngựa. Cũng đổ xí ngầu, cũng có con cờ của mình chạy xung quanh ô giấy lớn. Thay cho đường cá ngựa với những nút tròn, chúng tôi đi qua các nước trên quả địa cầu. Mỗi nước là một tấm hình đại diện. Giờ chỉ còn nhớ mỗi hình ảnh nước Á Căn Đình (Argentina) với cặp vũ công nam nữ trong trang phục trắng, áo gilê đỏ. Lúc đó, mỗi tấm hình đều gợi sự tò mò khó cưỡng về những vùng đất lạ và nhen nhóm trong trí tưởng những trận phiêu lưu.

Trong phòng khách, ba tôi treo bức ảnh lớn chụp Hương Cảng về đêm với bao nhiêu building cao ngất, rực rỡ ánh đèn, trải dài từ mép vịnh đến tận các sườn núi thật hấp dẫn. Có các chú bác quen (sĩ quan quân đội) đi Hương Cảng, Vọng Các (Bangkok) (một đợt nghỉ phép đặc biệt) trở về với bao chuyện kể và những món quà kỷ niệm đầy hương vị phương xa.

Tấm bản đồ thế giới trải rộng trên tường cùng quả địa cầu trong tủ ở thư viện trường, lúc nào cũng làm tôi mê mẩn. Di ngón tay theo từng vị trí địa lý, đọc lẩm nhẩm những cái tên xa lạ, tưởng mình như ngài Phileas Fogg vòng quanh thế giới trong 80 ngày.

Và nghĩ, sau này trong nhà mình sẽ có hai món trang trí “tầm mundial” đó.

Rất lâu sau, khi đã lập gia đình, làm nhà, nuôi con hơi lớn lớn, mới mua được quả địa cầu, đặt trên đầu kệ sách, còn tấm bản đồ rộng lớn kia đành thôi (treo trên tường hơi lích kích).

Quả địa cầu này chất lượng không tốt lắm, đến nay màu sắc đã phai nhiều, không còn ranh giới rõ rệt giữa các quốc gia. Nhưng hề gì đâu, nó lại có vẻ “toàn cầu hóa”, đúng mốt lúc này!

2.
Tôi không dành dụm tiền bạc để sắm những tiện nghi xa xỉ, tôi dành chúng để được đi đó đi đây! Mỗi khi có dịp, tôi đều tìm mọi cách để được lên đường, thăm thú từ Nam ra Bắc hoặc theo các tour đi các nước loanh quanh và mơ ước đi xa hơn. Mọi chuyến đi đều làm tôi háo hức như trẻ nhỏ được quà.

Và mỗi ngày, những thành tựu công nghệ: TV, Internet lại cho tôi niềm vui sướng khi được thấy những hình ảnh, được nghe những chuyện kể về những vùng đất lạ. Chúng rộng lớn hơn nhiều so với thế giới giữa những trang sách của ngày xưa.

Một đời người không đủ để đi đến mọi nơi trên trái đất, mà dù có thể hoàn thành công việc đó, chắc người lữ hành vĩ đại kia vẫn còn thèm muốn khi nhìn lên mặt trăng và các vì sao!

Nhưng ai bảo bạn chỉ có một cuộc đời! (Hehe, mơ ước mà, tội gì keo kiệt!)

3.
Tôi đọc blog của một cô gái Việt, còn rất trẻ, tự mình đi du lịch bụi qua các nước. Cách đây tầm hai năm, cô đang lơn tơn ở Trung Quốc, một mình với chiếc xe đạp cũ mua tại chỗ cắm một cái dù hồng (hihi, lãng mạn gướm!), khi bon bon đường trường, khi dắt bộ leo dốc, giữa nắng gió mưa, lang thang phiêu lãng xứ người.

Thông điệp của cô là: muốn truyền sự can đảm cho giới trẻ Việt, dám nghĩ và dám đi.

Thật tuyệt vời khi biết có một lớp trẻ Việt đầy can đảm và hiện đại như cô!

Khi tôi comment với théc méc: cô nói ngôn ngữ gì mà những người địa phương thường là nông dân từ Mông Cổ, Tây Tạng, Trung Hoa… đều hiểu được, cô trả lời: thế là biết bác này chưa đọc blog của mình nhiều và không phải là dân hay đi bụi, cô còn khuyên tôi nên đi bụi nhiều nhiều hơn sẽ biết câu trả lời!

Nghe mà tự ái quá trời!

Tôi muốn comment lại với cô: hehe, nếu mà trời cho chú trẻ lại ba mươi năm nữa! Nhưng mà thôi, biết đâu được trẻ lại ba mươi năm nữa lại lúi húi trong cái ao cạn nhà mình, lu bu đi kiếm miếng ăn, loay hoay cưới vợ thì… nhục lắm!

»»  read more